Intgins tips co ir enturn cun uffants che refuseschan la lingua minoritara rumantscha
|
|
|
- Essas Vus la suletta persuna che discurra rumantsch cun Voss uffant? Empruvai en tuttas modas e manieras d’intensivar la preschientscha dal rumantsch per Voss uffant. Chantai e raquintai istorgias rumantschas. Laschai tadlar el chanzuns e paraulas rumantschas, al laschai guardar videos, ir sin la website da RTR www.simsalabim.rtr.ch etc.
- Empruvai d’ir tant sco pussaivel en il territori rumantsch.
- As annunziai p.ex. tar la Lia Rumantscha per l’emna da curs da stad per famiglias rumantschas da la diaspora u tar la Pro Svizra Rumantscha (www.rumantsch.ch) per il champ da teater per uffants da scola.
- Reflectai Vossa educaziun linguistica: Discurris Vus (u Voss partenari/Vossa partenaria) consequentamain rumantsch cun Voss uffant? Intermediais Vus ad el qua tras ch’il rumantsch è nunremplazzabel? U faschais Vus bleras excepziuns e mussais a l’uffant che questa lingua n’è atgnamain gnanc uschè impurtanta?
- Na chapescha Voss partenari/Vossa partenaria betg rumantsch? Empruvai da persvader el/ella quant impurtant ch’igl è ch’el/ella emprendia almain in pau rumantsch.
- Il mument che Voss uffant cumenza a frequentar ina scolina monolingua è in punct fitg sensibel per ses svilup biling. As preparai gia baud avunda sin quest pass. La refusa è en quel mument fitg probabla.
- La dumonda, schebain Voss uffant refusescha ina lingua dependa natiralmain era da sia persunalitad: Quant ferm ha el il basegn d’esser sco tut ils auters, da betg esser “auter”? U è el losch da savair insatge dapli? Tge preferientschas linguisticas persunalas ha el? Empruvai da chapir sia vista persunala e ses cumportament e dad acceptar quel. Vus pudais oramai strusch midar insatge.
- Betg far pressiun! Betg insister che l’uffant discurria per mort e fin rumantsch. Quai pudess avair l’effect cuntrari.
- Na faschai betg uschia sco sche Vus na chapissas betg tudestg, sche Voss uffant discurra tudestg cun Vus. El sa numnadamain precis tge che Vus chapis e tge betg. Il sentiment da betg esser respectà na vegn mai ad esser insatge positiv per ses svilup.
- Mussai però a l’uffant che Vus stais tar Vossa lingua enten discurrer consequentamain rumantsch, independentamain da la lingua che l’uffant dovra. Quai n’è betg simpel, empruvai dentant tuttina da far questas stentas. Ellas vegnan a sa pajar. Al explitgai fitg direct: quai è mia lingua, ella è impurtanta per mai, jau la discur gugent e la sai (tut tenor) meglier che tudestg etc.
enavos