La Lia Rumantscha en in´egliada
Cun il nov capo operativ è la LR vi da midar curs. Intginas midadas èn gia succedidas. Autras suondan. Midadas ch'èn necessarias era per pudair mantegnair tradiziuns impurtantas. In fatg essenzial da la tenuta da la Lia Rumantscha è il spiert avert. La LR ha damai ina tenuta che na vul betg mo conservar, mabain adina er acceptar novas sfidas. Perquai signalisescha la midada da noss secretari general era gist nossa devisa: la Lia sin nova via. Il program d'activitads 2009 mussa quai fitg bain, formalmain sco era materialmain.
La promoziun da la lingua e da la cultura rumantscha sto avair la finamira che mintga Rumantscha e mintga Rumantsch dovria activamain sia lingua e la dettia era vinavant a la proxima generaziun. Sche nus na cuntanschain betg quest scopo, lura svaneschan nossa lingua e nossa cultura. E cun ellas nossa clav decisiva per il mund globalisà: ils avantatgs da la bi- e plurilinguitad.
I va per ina midada dal paradigma entaifer la Lia Rumantscha. Nus stuain ans distanziar dal maletg idealisà e da l’incumbensa impussibla da vulair satisfar a tut las pretaisas ed a tut ils basegns, per la finala cuntanscher tar tut las persunas participadas mo insatge: malcuntentientscha. La Lia Rumantscha sto e vul sa deditgar a la finamira da promover a moda persistenta la lingua e la cultura rumantscha. Ella vul sa focusar en l’avegnir pli fitg sin ils acturs inizials en la promoziun da la lingua rumantscha: las famiglias e surtut ils uffants. Quai cumpiglia era in ferm engaschament en ils secturs da la politica e da la furmaziun.
En il sectur Furmaziun accumpogna la LR la scola e l'educaziun sin tut ils nivels da la furmaziun e s'occupa da l'integraziun e da la convivenza. L'intent è da sviluppar ina ferma identitad rumantscha, da promover il respect adequat e la chapientscha per las autras gruppas linguisticas. L'onn passà avain nus concretisà noss'intenziun e stgaffì las structuras da manaschi necessarias per pudair lavurar a moda effizienta.
Il sectur Ediziuns sto preschentar ina diminuziun dal dumber da las ediziuns pervia da las difficultads da finanziar quellas. La situaziun actuala pretenda evidentamain midadas. Ina sfida speciala è la fundaziun da la Chasa editura rumantscha (CER) per ina litteratura rumantscha cun avegnir, per ina litteratura rumantscha finanziabla e per ina litteratura rumantscha che vegn legida.
Sut il tetg Art e Cultura ha la LR l’intent da coordinar ils programs culturals dals centers regiunals, tgirar l’aspect integrant da la cultura e porscher cussegliaziun e documentaziun culturala (p.ex. chant e teater).
En tut ils centers regiunals e las partiziuns da la Lia Rumantscha han gì lieu acziuns e servetschs che promovan l'art e la cultura.
La Linguistisca Applitgada duai daventar in center da cumpetenza per tuttas dumondas linguisticas actualas, per ils pli differents partenaris e clients, cun collavuraturAs (stabels e libers) a Cuira, en las regiuns e la diaspora. La linguistica ha ina lunga tradiziun entaifer la LR. Nov è che la partiziun LA iniziescha, concepziunescha, realisescha e coordinescha - en stretga collavuraziun cun ils differents partenaris - las activitads linguisticas (rg ed idioms) da l'entira Rumantschia. Quai pussibilitescha da profitar da sinergias e d'evitar activitads parallelas betg necessarias.
