kidsfits per sutsilvan | Lia Rumantscha

paragraf - kidsfits per sutsilvan

kidsfits per sutsilvan

kidsfits, igl program da famiglia da la Lia Rumantscha, e egna purschida par famiglias, canortas,tarmaglieras a scoletas. kidsfits stat par unfànts fits c’ân plascher digl lungatg rumàntsch a ca fan diever dad el. Kidsfits dat igl an tut igls idioms ad an rumantsch grischun.

Igls unfànts en gl’avagnir da la sozietad a da la cultura rumàntscha. Parquegl e’gl impurtànt da promover igl lungatg gest tier els. Egna grànda influenza segl diever digl lungatg ân igls geniturs, mo ear pedagogas a pedagogs ad ulteriuras parsùnas impurtàntas par igls unfànts. La Lia Rumantscha sustegna questa promoziùn cun diferaintas materialias sco cudeschets, portatùns a giois a cun infurmaziùns a suport partutgànt igl lungatg ad igls unfànts. Ella organisescha inscunters cun parsùnas d'instrucziùn a pussibilitescha da baratar ideias, d'exprimer giavischs a da dar impuls. La pagina-web dat egna survesta davart las activitads. Ella vean actualisada a cumpletada regularmeing. Igl mumaint stat agl zenter la lavur cun unfànts da la vigliadetgna prescolara.

La giuvna famiglia Babulin vean adegna puspe ad acumpagnear igls unfànts sco ear igls pedagogs a las pedagogas. Igls unfànts san s’identifitgear cun ella, cun sieus lungatg a cun sieus mintgagi.

Igl program kidsfits vean realiso cun sustegn da la Banca Chantunala Grischuna.

Nic e Luisa

Products e material didactic

Calender spezial da la famiglia Babulin

Nus vagn realiso egn calender cun gis spezials da la famiglia Babulin. Tier tut igls gis spezials digl calender survignan igls unfànts ideias par zambargear, giujear ad oter ple.

Grafica cun scrit "Tge gi e'gl oz?" ed inditgescha ils 4 da schaner.

04-01: Oz e igl Gi da la scartira da Braille

Cura e igl tieus natalezi? Sas tei schon liger la data digl tieus natalezi? Igl natalezi impurtànt par fetg blears carstgàns ca san betga liger cugls îls e igl natalezi digl Louis Braille. El e naschieu igls 4 da schaner 1809. Parve dad el e quegl igl Gi da la scartira da Braille, la scartira par parsùnas orvas.

 

maletg da simbol per il Di dals malsauns

11-02: Oz e igl Gi digls malzàns
 

Davent digl 1993 e igls 11 da favrer mintgame igl gi par partartgear agls malzàns a gidar ad els. L’ideia par egn tal gi â gieu l’anteriur papa Gion Paul II, cur c’el sez eara egn’eada fetg malzàn.

Grafica cun scrit "Tge gi e'gl oz?" ed inditgescha ils 15 da favrer.

15-02: Oz e igl Gi digl vearm da plievgia

Cucu … qua sund jou! Gioqua! Jou vard me or da la teara sch’igl plova. Igl sulegl ve jou betga bugent. Tei vezas me, mo jou vez betga te, jou sund orv. Parsuainter sund jou fetg fearm. Jou vignt d’ulzar tocen 60 geadas la mi’atgna pesa. Scha tei pesas 25 kilos, fuss quegl sco scha tei pudessas ulzar 1’500 kilos, peia egn grànd auto!

 

maletg da simbol per il Di da la matematica

14-03: Oz e igl Gi internaziunal da la matematica

An scola amprendas tei ca matematica e dumbrar a far quents. Par exaimpel plus a minus. Agl rom matematica amprendas tei ear da masirar a da plazar near dissignear musters, forza parfegn cun furmas geometricas sco par exaimpel triànghels a quadrats. La matematica dat igl dantànt betga me an scola. Sch’ign varda bagn, lura vez’ign dapartut matematica. Vezas tei agl tieus mintgagi diembers, musters near furmas?

Grafica cun scrit "Tge gi e'gl oz?" ed inditgescha ils 23 da mars.

23-03: Oz e igl Gi internaziunal da la meteorologeia

Partge dat igl egn Gi internaziunal da la meteorologeia? L’ora ancanuscha nigns cunfegns da las tearas. Parquegl e’gl impurtànt ca meteorologas a meteorologs digl antier mund lavuran anzemel. Par exaimpel parve digls huricans: quellas strasoras en privlusas a scha las meteorologas ad igls meteorologs dad egna teara san c’igl dat egn hurican, san els admonir lur colegas an las otras tearas. Par c’els setgian luvrar bagn anzemel a baratar infurmaziùns, e vagnida fundada igls 23 da marz 1950 l’organisaziùn ‹World Meteorological Organization›, l’organisaziùn mundiala da la meteorologeia. Igls 23 da marz e igl aniversari da quell’organisaziùn.

 

Grafica cun scrit "Tge gi e'gl oz?" ed inditgescha ils 23 d'avrigl.

23-04: Oz e igl Gi mundial digl cudesch

L’UNESCO â declaro igls 23 d’avregl sco Gi mundial digl cudesch. Partge gest igls 23 d’avregl? Quegl â da far cun egna tradiziùn da la Catalugna, noua c’ign festivescha igls 23 d’avregl igl gi digl num digl sontg Gieri. Que gi tschincegia la glieud l’egna a l’otra rosas a cudeschs.

 

Grafica da simbol davart il Di da la mar.

08-06: Oz e igl Gi da la mar

Igl noss planet, la teara, vean ear numnada «igl planet blau». Vieu da lientsch, par exaimpel gio da la gliegna, e igl noss planet par grànda part blau – parve da la mar. Segl noss mund e daple surfatscha curvatada cun aua ca cun teara. La mar e enorm impurtànta par nus carstgàns a pigls animals. Parquegl sto la mar vagnir schurmageada. Par far atent a que fatg ân las Naziùns Unidas dezidieu da festivar igl Gi internaziunal da la mar.
 

maletg da simbol per igl Gi da las sanastreras a digls sanastrers

13-08: Oz e igl Gi da las sanastreras a digls sanastrers

Cun tge màn scrivas tei? Cun tgenegn malegias tei? A cun tgenegn va’gl miglier da tagliear? Cugl dretg nearcugl saniester? Igls blears carstgàns fan quellas tgossas cugl màn dretg, els en dretgers. Scha tei scrivas, malegias, taglias a fieras egna bura
igl ple bugent cugl màn saniester, lura es tei sanastrera near sanastrer a que gi e spezialmeing par te!

maletg da simbol per il Gi internaziunal digl punct

15-09: Oz e igl Gi internaziunal digl punct

Tut â antschiet cugl cudesch «The dot» – «igl punct» ca raquenta l’istorgia da la buaba Vashti. Ella cre c’ella setgi betga dissignear. «Antscheva semplameing cun egn punct», gi sia surmestra. Vashti fa quegl a malegia semplameing egn punct aintamiez igl figl.

Grafica cun scrit "Tge gi e'gl oz?" ed inditgescha ils 21 da settember.

21-09: Oz e igl Gi da la pasch

Co fas tei pasch? Forza cun dar igl màn a gir: «Fagiainsa pasch?» Agl Gi da la pasch, igls 21 da satember, den tuts calar da cumbater l’egn l’oter. Igls guafens stuessan atgnameing tascher quieu que gi.

 

maletg da simbol per il Di dal surrir

06-10: Oz e igl Gi digl surir

Ancanuschas tei igl smiley? Tei âs siir gea vieu la sempla fatscha melna ca suri. Forza âs tei vieu igl smiley sen egn tatgeader, forza sen egn telefonet, near forza âs tei egn etui near oter material da scola near scoleta cun sei igl smiley. Igl pled «smiley» vean digl angles. «smile!» vut gir «suri!»

Grafica cun scrit "Tge gi e'gl oz?" ed inditgescha ils 10 d'october.

10-10: Oz e igl Gi mundial digl tgàn

Qua vean igl gi pigl Lupo! Igl Gi mundial digl tgàn den igls carstgàns gir graztga agls tgàns par tut quegl c’els fan par els. Ad igl Lupo nus fa bagn bùna luna. Parquegl â el marito egna liongia! Near forza ear duas.

 

maletg da simbol per il Di da las invenziuns

09-11: Oz e igl Gi da las invantadras a digls invantaders

Tgi â ansasez invanto las tgossas ca nus duvragn mintga gi? Tgi â invanto igl telefonet, igl pér electric, igl velo, la frestgera, igl pulpier near las
jeans? Blearas da quellas tgossas en betga stadas qua dad egn gi sen l’oter. Anzatgi â gl’amprem stuieu ver l’ideia a zambargear ampremas versiùns da las tgossas.

maletg da simbol per il Di dals dretgs dals uffants

20-11: Oz e igl Gi digls dretgs digls unfànts

Tge calur ân igls teas tgavels? Tge calur â la tia peal? Es tei grànd near pintg? Sas tei curer sco egn leopard near seas tei an la sutga rulànta? Es tei egn buab near egna buaba? Tut quellas diferenztgas giojan nigna
rola.
 

maletg da simbol per il Di da la muntogna

11-12: Oz e igl Gi internaziunal da la muntogna

Savez vus c’igl dat egn gi spezial aposta par nossas muntognas? El de gidar da taner andamaint ca las muntognas en fetg impurtàntas par noss planet. Las muntognas majestusas en betga me fetg bealas par vurdar, ellas en ear nizevlas ad impurtàntas par igl noss sistem ecologic.

Ordinaturs tematics 

Igls ordinaturs tematics par famiglias, canortas, tarmaglieras a scoletas tractan diferaints temas digl ambiaint a digl mintgagi digl unfànt. Els cuntegnan vearsets, canzùns, figls cun tgartas par stampar ad ideias par igls pedagogs ad igls geniturs. Igls unfànts den puder prender a tgea igls figls da lavur, ascheia c'igls geniturs vignan ear integros agl prozess d'amprender, vignan a saver daple davart igl lungatg e vezan igls svilups ca lur unfànt fa.

Cudeschs e giois actuals

La Lia Rumantscha publitgescha cudeschs a giois par unfànts da vigliadetgna prescolara.

Audios e cudeschs auditivs

Qua pon ign cargear giou audios e cudeschs auditivs:

Top Kids 16

(rumantsch grischun)

Top Kids vol. 16.mp3

01. Alvetta
02. Il Retg-rauna
03. Maisina, T'emplaina!
04. La chapitscha cotschna
 


Top Kids 18

(rumantsch grischun)

Top Kids vol. 18.mp3

01. Tschendrina
02. Il cusunz curaschus
03. Il luf ed ils set ansiels 
04. Gion da la fortuna
 


Top Kids 19

(rumantsch grischun)

Top Kids vol. 19.mp3

01. Gionin e Grettina
02. Rosaspina
03. Ils musicants da Brema
04. Alvina e Rosetta
 


Top Kids 21

(rumantsch grischun)

Top Kids vol. 21.mp3

01. Dunna Holla
02. Ils chalzers isads
03. Rumplarot
04. Il retg Barbatursch
05. Rampunella
06. Las stailas-marenghin 

Plitsch Platsch - vears

01 bùn gi.wav

02 tgau.wav

03 bùn apetit.wav

04 marenda.wav

05 âs marveglias_.wav

06 a mesa.wav

07 a Honolulu.wav

08 la gliegna.wav

09 bùna notg.wav

10 la posseta.wav

11 lavar igls daints.wav

12 cur c'ign â fatg mal.wav

13 vearset da la deta.wav

14 igl neva.wav

15 igl plova.wav

16 ir a spass.wav

17 igl vent.wav

18 plitsch platsch.wav

19 igl salep.wav

20 Furbazi.wav

21 cucu.wav

22 ea e na.wav

23 ai ai ai.wav

24 mieus tgàn.wav

25 la lieureta.wav

26 igl mini.wav

27 igl crocodil.wav

28 la bura.wav

29 hop hop.wav

30 ha ha ha.wav

31 igl pop da nev.wav

32 las calurs.wav

33 noua es_.wav

34 tic-tac.wav

35 lavar la vascheala.wav

36 mia raglia.wav

37 far egn rudi.wav

38 igls curals.wav

Filmins digls Babulins

Tgau! Jou sund la Luisa a quegl e mieus frar, igl Nic. Nus stagn cun noss geniturs an egna tgea violetta. Quegl e la Claudia, nossa mama. A quegl e noss bab. El â num Arno. Nus vagn ear egn giat ad egn tgàn. Noss giat â num Brutus. Nus vagn do que num ad el, parquegl c’el â adegna schleata luna. Igl noss Lupo e egn tgear. El capescha ear rumàntsch. Nus stuagn me clamar «Lupo, via», alura vean el immediat.

App Babulins 

La Lia Rumantscha ha elavurà egn'app d'amprender cun las figuras da kidsfits par unfànts da 3 antocen 6 ons. Cun quella app pon ign amprender sempels pleds an maniera tarmagliànta.

Sets da mesa

Qua pon ign cargear giou ils sets a mesa: