Radunanza da delegadas e delegads

Radunanza da delegadas e delegads a Turitg

Sonda, ils 21 da zercladur 2025, ha gì lieu a Turitg la radunanza da delegadas e delegads da la Lia Rumantscha. A l’ur dal «Festivalet» e per l’emprima giada ordaifer il Grischun, han las copresidentas Urezza Famos e Gianna Luzio mess en discussiun en tge direcziun che l’organisaziun duai sa sviluppar ils proxims onns: La clav è da s’avrir envers novas furmas da la collavuraziun e participaziun.

39 delegadas e delegads ed ina trentina da giasts èn sta:das preschent:as a la radunanza annuala che ha gì lieu a Turitg. En il focus da la radunanza è stada la dumonda en tge direcziun che l’organisaziun duai sa sviluppar strategicamain fin l’onn 2030. Ultra da quai ha l'organ suprem da la Lia Rumantscha approvà tut las fatschentas statutaras.

Stgaffir dapli proximitad

En il rom da la radunanza ha la suprastanza da la Lia Rumantscha dà invista en ils puncts principals da l’elavuraziun da la strategia 2026-2030. En il center èn stads ils quatter «champs d’activitad» che la Lia Rumantscha ha definì per ils proxims onns. Ultra da las incumbensas che la Lia Rumantscha ademplescha gia è in dals accents da stgaffir dapli proximitad cun las Rumantschas ed ils Rumantschs. Quai vul ella cuntanscher cun novas plattafurmas e collavuraziuns, era sur ils cunfins da las uniuns affiliadas ora, tranter auter cun involver novas forzas en projects a favur dal rumantsch. La finamira è da dar dumogn a sfidas che occupan pliras organisaziuns rumantschas e d’iniziar in moviment che stgaffescha la finala dapli preschientscha per il rumantsch. In grond tema en quest connex è stada la dumonda co finanziar en il futur las activitads multifaras da tut las acturas e da tut ils acturs en quest moviment.

Per la suprastanza da la Lia Rumantscha èsi impurtant che questas ponderaziuns strategicas na daventian betg in document per il truclet, mabain ch’i suondian ils proxims onns projects concrets. Ella ha er accentuà ch’ella saja pronta d’instradar las midadas da structura necessarias.

Las delegadas ed ils delegads han prendì enconuschientscha dals accents principals da la strategia che determineschan las activitads operativas da la Lia Rumantscha dals proxims onns. Plinavant ha la radunanza approvà il preventiv 2026 che quinta cun ina svieuta da radund CHF 4,8 miu. ed in pitschen deficit da var CHF 27’000.—.

En ses pled ha cusseglier guvernativ Jon Domenic Parolini, schef dal Departament d’educaziun, cultura e protecziun da l’ambient dal chantun Grischun, confermà ch’ils champs d’activitad preschentads correspundian cumplainamain a las aspectativas dal Chantun. El ha rendì attent a las grondas stentas ch’il Chantun fa per dar dapli visibilitad al rumantsch ed accentuà l’impurtanza da promover e mantegnair il rumantsch per las generaziuns futuras.

Projects da success che intgantan

Per concluder la radunanza ha il secretari general Markus Solinger infurmà en la part d’orientaziun davart intgins projects da success da l’onn current.

Grazia a la purschida «Rumantsch a distanza» han scolar:as da las scolas superiuras e dals gimnasis da l’entira Svizra pudì tscherner l’onn da scola 2024/25 per l’emprima giada il rumantsch sco rom facultativ, e quai durant duas lecziuns ad emna en tut ils idioms e rumantsch grischun sin dus differents nivels d’emprender. La cuntinuaziun per l’onn da scola 2025/26 è garantida. La purschida vegn danovamain sustegnida da l’Uffizi federal da cultura e dal chantun Grischun. Per l’onn da scola 2025/26 èn s’annunziad:as 86 scolar:as da 13 chantuns.

In ulteriur project impurtant per la gruppa en mira dals uffants e giuvenils è la Plima d’aur/Pledpierla. La concurrenza da scriver ha purtà il 2025 in nov record da participaziun: 602 texts en tut ils idioms e rumantsch grischun èn vegnids inoltrads en las regiuns Engiadina, Grischun Central e Surselva.

Il proxim pass per questas giuvnas poetessas e quests giuvens fabulists pudess lura esser il nov lavuratori «Scriver litterar» che la Lia Rumantscha ha lantschà quest onn. I sa tracta da l’emprima purschida da furmaziun e da perfecziunament per scriver texts litterars en rumantsch en Svizra. Ella pussibilitescha a las participantas ed als participants da chattar e precisar lur agen scriver litterar.

Allegraivla è plinavant la collavuraziun a lunga vista cun la linguistica computaziunala da l’Universitad da Turitg che la Lia Rumantscha ha inizià questa primavaira en il rom da la strategia per la transfurmaziun digitala. L’emprim project da questa cooperaziun è il svilup d’in program da translaziun che sustegna tut ils idioms, il rumantsch grischun ed il tudestg. In pass impurtant per render il rumantsch pli visibel en il spazi digital e tras quai simplifitgar il diever dal rumantsch en la vita da mintgadi.

Festivalet

La radunanza da delegadas e delegads ha gì lieu a l’ur dal Festivalet – l'emprim festival cultural rumantsch en Svizra tudestga, organisà da l’uniun Cultura Rumantscha en la Bassa. En il center dal Festivalet è stada la musica rumantscha, la tradiziunala sco era la contemporana. Prelecziuns, poetry slam e program per uffants han plinavant divertì il public durant dus dis.

La radunanza da delegadas e delegads 2026 da la Lia Rumantscha ha lieu ils 20 da zercladur 2026.